National
• 1 hour ago• Lim_Rothanaksambath
ទីបំផុតលិខិតពាក់ព័ន្ធបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលកម្ពុជាផ្ញើជូនអគ្គលេខាធិការ អ.ស.ប. ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ
ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦៖ ស្ថានបេសកកម្មអចិន្ត្រៃយ៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) បានចេញមុខបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការ និងទាត់ចោលនូវរាល់ការប្រឌិតរឿង និងការបំភ្លៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ភាគីថៃ នៅលើវេទិកាអន្តរជាតិ ព្រមទាំងបានទាមទារឱ្យភាគីថៃគោរពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវបទឈប់បាញ់ និងដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា។
ការប្រកាសតវ៉ានេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈលិខិតផ្លូវការចុះថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ របស់ ឯកឧត្តម កែវ ឈា ឯកអគ្គរាជទូត តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍នៃកម្ពុជាប្រចាំ អ.ស.ប. ផ្ញើជូនអគ្គលេខាធិការ អ.ស.ប. ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ Cherdchai Chaivaivid តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ថៃប្រចាំ អ.ស.ប. កាលពីថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា ២០២៦ កន្លងទៅ។
នៅក្នុងលិខិតផ្លូវការនោះ ឯកឧត្តម កែវ ឈា បានគូសបញ្ជាក់ពីហេតុការណ៍ពិតប្រាកដដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី២៤ កក្កដា ២០២៥ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទត្រូវរងការបើកប្រតិបត្តិការវាយលុកពីសំណាក់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃមកលើទីតាំងព្រំដែនកម្ពុជា ហើយការឈ្លានពាននេះបានបន្តពង្រីកទ្រង់ទ្រាយធំជាអន្តរាយនៅថ្ងៃទី៧ ធ្នូ ២០២៥ ដោយប្រើប្រាស់ទាំងរថក្រោះ កាំភ្លើងធំ យន្តហោះចម្បាំងទំនើបៗប្រភេទ F-16 និង Saab JAS Gripen យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (Drone) និងគ្រាប់បែកចង្កោម ចូលមកក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តជាច្រើនរបស់កម្ពុជា។
ទោះបីជាមានការប្រកាសបទឈប់បាញ់ក្រោមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុះថ្ងៃទី២៧ ធ្នូ ២០២៥ ក៏ដោយ កម្ពុជារកឃើញថាភាគីថៃនៅតែបន្តរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈការដាក់ពង្រាយកងទ័ព ការសាងសង់បន្ទាយ ការបន្លាលួស ការដាក់កុងតឺន័រ និងការរុញច្រានព្រំដែនចូលទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ដែលសកម្មភាពទាំងនេះផ្ទុយពីការសាងទំនុកចិត្ត។
លិខិតរបស់កម្ពុជា ក៏បានច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការផងដែរចំពោះការចោទប្រកាន់របស់ថៃពាក់ព័ន្ធនឹង «ការដាក់មីនថ្មីពីសំណាក់កម្ពុជា» ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាជាប្រទេសរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីគ្រាប់មីន ហើយបានគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនតាមអនុសញ្ញាហាមឃាត់មីនប្រឆាំងមនុស្សឃាត (Anti-Personnel Mine Ban Treaty)។ កម្ពុជាបានទទូចជាថ្មីម្តងទៀតឱ្យមានការបង្កើត «ក្រុមការងារស៊ើបអង្កេតរួមគ្នាដោយឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត» ដើម្បីពិនិត្យលើបញ្អាខាងលើ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់វាជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ។
ប្រភព និងរូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុក Permanent Mission of the Kingdom of Cambodia to the United Nations
បញ្ហាដ៏ឈឺចាប់បំផុតដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងលិខិតនោះ គឺ វិបត្តិមនុស្សធម៌ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលខ្មែរជាង ២០,០០០នាក់ ដែលរហូតមកទល់ពេលនេះ មិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅរស់នៅផ្ទះសម្បែង និងស្រែចម្ការរបស់ខ្លួនវិញបានឡើយ ដោយសារការកាន់កាប់ ការដាក់បន្លាតាមុញ និងការបិទខ្ទប់ខុសច្បាប់ពីសំណាក់កងទ័ពថៃ ដែលតំបន់កាន់កាប់ទាំងនោះគឺហួសឆ្ងាយពីផែនទីឯកតោភាគីរបស់ថៃទៅទៀត ស្របតាមការរកឃើញរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស អ.ស.ប. កាលពីខែកក្កដាកន្លងទៅ។
ទាក់ទងនឹងការចោទប្រកាន់របស់ថៃថា កម្ពុជាព្យាយាម «ធ្វើឱ្យបញ្ហានេះក្លាយជាអន្តរជាតិ (Internationalize)» ឯកឧត្តម កែវ ឈា បានតបតថា ការប្រើប្រាស់យន្តការនៃធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ គឺជាការអនុវត្តសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។ កម្ពុជាត្រូវបានបង្ខំចិត្តដាក់ពាក្យបណ្តឹងស្វែងរកការសម្រុះសម្រួលក្រោមអនុសញ្ញា អ.ស.ប. ស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) បន្ទាប់ពីភាគីថៃ សម្រេចចិត្តបញ្ចប់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ (MOU 2001) កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅ។
ចុងបញ្ចប់ កម្ពុជាបានបង្ហាញនូវការគាំទ្រចំពោះបំណងប្រាថ្នាក្នុងការបើក «ទំព័រថ្មី» នៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់ថា វាមិនអាចសាងសង់ឡើងនៅលើគោលការណ៍ «ច្បាប់អ្នកខ្លាំង (might makes right)» ឬតាមការកំណត់លក្ខខណ្ឌឯកតោភាគីរបស់ថៃ ដូចសម្តីរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុធីន ចarnvirakul កាលពីខែឧសភា ២០២៦ នោះឡើយ។ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរមុតមាំក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់តាមសន្តិវិធី ធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. និងច្បាប់អន្តរជាតិ៕
រាយការណ៍ដោយ សារព័ត៌មាន The Khmer Daily Network
ការប្រកាសតវ៉ានេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈលិខិតផ្លូវការចុះថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ របស់ ឯកឧត្តម កែវ ឈា ឯកអគ្គរាជទូត តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍នៃកម្ពុជាប្រចាំ អ.ស.ប. ផ្ញើជូនអគ្គលេខាធិការ អ.ស.ប. ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ Cherdchai Chaivaivid តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ថៃប្រចាំ អ.ស.ប. កាលពីថ្ងៃទី២៨ កញ្ញា ២០២៦ កន្លងទៅ។
នៅក្នុងលិខិតផ្លូវការនោះ ឯកឧត្តម កែវ ឈា បានគូសបញ្ជាក់ពីហេតុការណ៍ពិតប្រាកដដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី២៤ កក្កដា ២០២៥ កងយោធពលខេមរភូមិន្ទត្រូវរងការបើកប្រតិបត្តិការវាយលុកពីសំណាក់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃមកលើទីតាំងព្រំដែនកម្ពុជា ហើយការឈ្លានពាននេះបានបន្តពង្រីកទ្រង់ទ្រាយធំជាអន្តរាយនៅថ្ងៃទី៧ ធ្នូ ២០២៥ ដោយប្រើប្រាស់ទាំងរថក្រោះ កាំភ្លើងធំ យន្តហោះចម្បាំងទំនើបៗប្រភេទ F-16 និង Saab JAS Gripen យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (Drone) និងគ្រាប់បែកចង្កោម ចូលមកក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តជាច្រើនរបស់កម្ពុជា។
ទោះបីជាមានការប្រកាសបទឈប់បាញ់ក្រោមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុះថ្ងៃទី២៧ ធ្នូ ២០២៥ ក៏ដោយ កម្ពុជារកឃើញថាភាគីថៃនៅតែបន្តរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈការដាក់ពង្រាយកងទ័ព ការសាងសង់បន្ទាយ ការបន្លាលួស ការដាក់កុងតឺន័រ និងការរុញច្រានព្រំដែនចូលទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ដែលសកម្មភាពទាំងនេះផ្ទុយពីការសាងទំនុកចិត្ត។
លិខិតរបស់កម្ពុជា ក៏បានច្រានចោលយ៉ាងដាច់អហង្ការផងដែរចំពោះការចោទប្រកាន់របស់ថៃពាក់ព័ន្ធនឹង «ការដាក់មីនថ្មីពីសំណាក់កម្ពុជា» ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាជាប្រទេសរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីគ្រាប់មីន ហើយបានគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនតាមអនុសញ្ញាហាមឃាត់មីនប្រឆាំងមនុស្សឃាត (Anti-Personnel Mine Ban Treaty)។ កម្ពុជាបានទទូចជាថ្មីម្តងទៀតឱ្យមានការបង្កើត «ក្រុមការងារស៊ើបអង្កេតរួមគ្នាដោយឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត» ដើម្បីពិនិត្យលើបញ្អាខាងលើ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់វាជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ។
ប្រភព និងរូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុក Permanent Mission of the Kingdom of Cambodia to the United Nationsបញ្ហាដ៏ឈឺចាប់បំផុតដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងលិខិតនោះ គឺ វិបត្តិមនុស្សធម៌ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលខ្មែរជាង ២០,០០០នាក់ ដែលរហូតមកទល់ពេលនេះ មិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅរស់នៅផ្ទះសម្បែង និងស្រែចម្ការរបស់ខ្លួនវិញបានឡើយ ដោយសារការកាន់កាប់ ការដាក់បន្លាតាមុញ និងការបិទខ្ទប់ខុសច្បាប់ពីសំណាក់កងទ័ពថៃ ដែលតំបន់កាន់កាប់ទាំងនោះគឺហួសឆ្ងាយពីផែនទីឯកតោភាគីរបស់ថៃទៅទៀត ស្របតាមការរកឃើញរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស អ.ស.ប. កាលពីខែកក្កដាកន្លងទៅ។
ទាក់ទងនឹងការចោទប្រកាន់របស់ថៃថា កម្ពុជាព្យាយាម «ធ្វើឱ្យបញ្ហានេះក្លាយជាអន្តរជាតិ (Internationalize)» ឯកឧត្តម កែវ ឈា បានតបតថា ការប្រើប្រាស់យន្តការនៃធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ គឺជាការអនុវត្តសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី។ កម្ពុជាត្រូវបានបង្ខំចិត្តដាក់ពាក្យបណ្តឹងស្វែងរកការសម្រុះសម្រួលក្រោមអនុសញ្ញា អ.ស.ប. ស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) បន្ទាប់ពីភាគីថៃ សម្រេចចិត្តបញ្ចប់អនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១ (MOU 2001) កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅ។
ចុងបញ្ចប់ កម្ពុជាបានបង្ហាញនូវការគាំទ្រចំពោះបំណងប្រាថ្នាក្នុងការបើក «ទំព័រថ្មី» នៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់ថា វាមិនអាចសាងសង់ឡើងនៅលើគោលការណ៍ «ច្បាប់អ្នកខ្លាំង (might makes right)» ឬតាមការកំណត់លក្ខខណ្ឌឯកតោភាគីរបស់ថៃ ដូចសម្តីរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អានុធីន ចarnvirakul កាលពីខែឧសភា ២០២៦ នោះឡើយ។ កម្ពុជានៅតែរក្សាជំហរមុតមាំក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់តាមសន្តិវិធី ធម្មនុញ្ញ អ.ស.ប. និងច្បាប់អន្តរជាតិ៕
រាយការណ៍ដោយ សារព័ត៌មាន The Khmer Daily Network
