ការឈប់ប្រយុទ្ធមិនអាចបញ្ចប់គ្រោះថ្នាក់នៃសំណល់យុទ្ធភណ្ឌសង្គ្រាម ខណៈសំណល់ជាតិផ្ទុះបន្តគំរាមកំហែងអាយុជីវិតពលរដ្ឋក្នុងតំបន់រងផលប៉ះពាល់

ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦៖ នៅពេលដែលសំឡេងកាំភ្លើង និងគ្រាប់ផ្លោងតាមបណ្តោយព្រំដែនបានស្ងប់ស្ងាត់ជាបណ្តោះអាសន្ន គ្រោះថ្នាក់មួយទៀតដែលស្ងាត់ស្ងៀម កំពុងលាក់ខ្លួនយ៉ាងជ្រៅក្រោមស្រទាប់ដីស្រែចម្ការ សាលារៀន និងវត្តអារាម នោះគឺ សំណល់គ្រាប់បែកចង្កោម។

ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ អង្គភាពមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពមីនកម្ពុជា (CMAC) បានរៀបចំមហាសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិមួយ ស្ថិតនៅសារមន្ទីរតេជោសន្តិភាព ខេត្តសៀមរាប ថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមប្រធានបទ «ផលប៉ះពាល់ដោយសារគ្រាប់បែកចង្កោមពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ និងដំណើរឆ្ពោះទៅរកការធានាសុវត្ថិភាពដល់តំបន់រងផលប៉ះពាល់»។

សិក្ខាសាលាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះបានទាក់ទាញការចូលរួមយ៉ាងកកកុញពីសំណាក់ថ្នាក់ដឹកនាំ អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជា (CMAA), គណៈកម្មាធិការសកម្មភាពមីននៃបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ, កាកបាទក្រហមកម្ពុជា, និងមជ្ឈមណ្ឌលជាតិគ្រប់គ្រងកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព ផ្កាយរណប និងអដ្ឋិធាតុសង្គ្រាម (NPMEC)។

អ្វីដែលកាន់តែពិសេស និងបង្ហាញពីទម្ងន់នៃបញ្ហាមនុស្សធម៌នេះ គឺការចូលរួមពីតំណាងអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN), កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP), គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហម (ICRC), អង្គការ UNOPS និងប្រតិបត្តិករសកម្មភាពមីនកំពូលៗលើពិភពលោក រួមមាន៖ The HALO Trust, MAG (Mines Advisory Group), NPA (Norwegian People's Aid), APOPO, JMAS, Golden West, ICBL (Campaign to Ban Landmines), CSHD, GUSP, IMCCD, និង JICS។

ផ្អែកលើលទ្ធផលស្រាវជ្រាវបច្ចេកទេស និងការចុះប្រមូលភស្តុតាងផ្ទាល់ដីដោយក្រុមអ្នកជំនាញ CMAC នៅតាមតំបន់រងផលប៉ះពាល់ បន្ទាប់ពីជម្លោះប្រដាប់អាវុធនាឆ្នាំ២០២៥ កងទ័ពថៃបានប្រើប្រាស់អាវុធធុនធ្ងន់ ដោយបានបាញ់ផ្លោង និងទម្លាក់គ្រាប់បែកចង្កោមចូលក្នុងដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា។

អង្គភាព CMAC បានបញ្ជាក់ជាផ្លូវការនូវប្រភេទសំណល់គ្រាប់បែកចង្កោមសំខាន់ៗចំនួន ៣ ប្រភេទ ដែលត្រូវបានរកឃើញ រួមមាន៖ កូនគ្រាប់បែកចង្កោមប្រភេទ M42 និង M46 ជាអាវុធប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ បាញ់ចេញពីកាំភ្លើងធំធុន ១៥៥ មីលីម៉ែត្រ ដែលផ្ទុះបំបែកជាកូនគ្រាប់រាប់សិបគ្រាប់លើអាកាស បាចសាចពេញផ្ទៃដីរាប់រយម៉ែត្រការ៉េ និងកូនគ្រាប់បែកចង្កោមប្រភេទ M85 ដែលកូនគ្រាប់បែកដែលមានបច្ចេកវិទ្យាបំផ្លាញខ្លួនឯង (Self-destruct) ប៉ុន្តែភាគរយនៃការមិនផ្ទុះ (Dud rate) នៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ បន្សល់ទុកនូវគ្រាប់រស់កប់ក្នុងដីជាច្រើន។

សំណល់ជាតិផ្ទុះទាំងនេះបានធ្លាក់រាយប៉ាយលើ ដីស្រែចម្ការ ភូមិឋាន សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព និងវត្តអារាម ដែលបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងបំផ្លាញសុវត្ថិភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ព្រំដែន។

នៅក្នុងអង្គសិក្ខាសាលា ក្រុមអ្នកជំនាញបានសង្កត់ធ្ងន់លើការពិតដ៏ជូរចត់មួយថា៖ «ការឈប់ប្រយុទ្ធ មិនមានន័យថា គ្រោះថ្នាក់ដោយសារសំណល់យុទ្ធភណ្ឌសង្គ្រាមបានបញ្ចប់នោះឡើយ»។

គ្រាប់បែកចង្កោម M42, M46 និង M85 ដែលមិនទាន់ផ្ទុះ (UXO/AXO) បាន និងកំពុងបន្តដើរតួនាទីជា «គ្រាប់មីនបង្កប់» ដែលរង់ចាំតែពេលវេលាបំផ្លាញជីវិតមនុស្ស។ កសិករមិនអាចចូលធ្វើស្រែចម្ការ អាជ្ញាធរមិនអាចសាងសង់សាលារៀនឡើងវិញ ហើយជាពិសេស កុមារតូចៗ គឺជាក្រុមដែលប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត ដោយសារតែរាងរ៉ៅនៃកូនគ្រាប់បែកចង្កោមអាចធ្វើឱ្យពួកគេយល់ច្រឡំថាជាប្រដាប់ក្មេងលេង។

ប្រភព និងរូបភាព៖ ​ទំព័រហ្វេសប៊ុក មជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា - CMAC
ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិសន្តិសុខ និងមនុស្សធម៌នេះ សិក្ខាសាលា CMAC បានសម្រេចដាក់ចេញនូវសសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រចំនួន ៦ ដើមបីពន្លឿនការឆ្លើយតប៖
1. ការចែករំលែកព័ត៌មាន និងភស្តុតាង (Information & Evidence Sharing)៖ ចងក្រងទិន្នន័យបច្ចេកទេស និងទីតាំងធ្លាក់គ្រាប់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើមបីចែករំលែកដល់ដៃគូអន្តរជាតិ។
2. ការវាយតម្លៃហានិភ័យ និងការស្រាវជ្រាវ (Risk Assessment & Technical Survey)៖ បញ្ជូនក្រុមស្រាវជ្រាវកំណត់កូអរដោនេទំហំផ្ទៃដីរងផលប៉ះពាល់ឱ្យអស់។
3. ការអប់រំផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹង (Mine Risk Education - MRE)៖ បង្កើនយុទ្ធនាការបង្រៀនប្រជាពលរដ្ឋ និងកុមារនៅតាមសាលារៀន ឱ្យស្គាល់ និងជៀសវាងការប៉ះពាល់គ្រាប់បែកចង្កោម M42, M46, M85។
4. ការគាំទ្រ និងសង្គ្រោះជនរងគ្រោះ (Victim Assistance)៖ ផ្តល់សេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់ ព្យាបាល និងស្តារសម្បទាដល់ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារការផ្ទុះសំណល់គ្រាប់។
5. ការពន្លឿនប្រតិបត្តិការបោសសម្អាត (Accelerated Demining Operations)៖ បម្រែបម្រួលកម្លាំងប្រតិបត្តិករ CMAC និងដៃគូ ដើមបីបោសសម្អាតដីធ្លី ឱ្យពលរដ្ឋអាចត្រឡប់ទៅប្រកបមុខរបរវិញដោយសុវត្ថិភាព។
6. ការកៀរគរជំនួយ និងធនធានអន្តរជាតិ (Resource Mobilization)៖ អំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ ឱ្យផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា និងសម្ភារ ដើមបីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងគ្រោះថ្នាក់គ្រាប់បែកចង្កោម។