សម្តេចធិបតី រំលេចតម្លៃសន្តិភាព និងការត្រៀមធ្វើម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី ក្នុង «ទិវាសន្តិភាពអន្តរជាតិ» លើកទី២៣

ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦៖ នៅថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចេញសារលិខិតផ្លូវការអបអរសាទរ ខួបលើកទី២៣ នៃ «ទិវាសន្តិភាពអន្តរជាតិ» (២១ កញ្ញា ២០០៣ - ២១ កញ្ញា ២០២៦) ដោយបានគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការលើកកម្ពស់គុណតម្លៃសន្តិភាព ព្រមទាំងសម្តែងនូវកតញ្ញូតាធម៌ និងការដឹងគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុតចំពោះវីរជន យុទ្ធជន យុទ្ធនារី កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងអស់ ដែលបានលះបង់បូជាសាច់ស្រស់ឈាមស្រស់ ដើម្បីបុព្វហេតុការពារជាតិ មាតុភូមិ និងសុខសន្តិភាព។

ក្នុងសារលិខិតរបស់ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលបានលើកឡើងនូវមូលបទ អ.ស.ប. ឆ្នាំ២០២៦ និងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ «កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី» នៅភ្នំពេញសម្រាប់ «ទិវាសន្តិភាពអន្តរជាតិ» ឆ្នាំ២០២៦ នេះ អង្គការសហប្រជាជាតិ (អ.ស.ប.) បានកំណត់យកមូលបទ «វិនិយោគលើសន្តិភាព៖ សម្រាប់គ្រប់គ្នា គ្រប់ទីកន្លែង និងគ្រប់ពេលវេលា»។

ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ សម្តេចធិបតី បានគូសបញ្ជាក់ថា នៅពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ កម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំ «កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០» (20th Francophonie Summit) នៅរាជធានីភ្នំពេញ ក្រោមមូលបទ «រួមគ្នាបន្តកសាងសន្តិភាព ដើម្បីវិបុលភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង»។ ព្រឹត្តិការណ៍ការទូតជាប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ នឹងប្រមូលផ្តុំប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាល នៃរដ្ឋសមាជិកអង្គការអន្តរជាតិនៃបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំងចំនួន ៩៣ ប្រទេសមកជួបជុំគ្នានៅកម្ពុជា ដើម្បីពិភាក្សារិះរកដំណោះស្រាយបន្ថយភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពហុភាគី ដើម្បីសន្តិភាពចីរកាល។

ដំណើរដើមទុនដ៏ជូរចត់ និងមរតកសន្តិភាពនៅកម្ពុជា
នៅក្នុងសារលិខិត សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានរំលឹកថា សន្តិភាពនៅកម្ពុជាមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែជាផ្លែផ្កានៃការតស៊ូងើបចេញពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សែនឈឺចាប់ និងពលិកម្មដ៏ធំធេង៖ ទាមទារឯករាជ្យ (១៩៥៣)៖ កម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញពីអាណានិគមបារាំងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ក្រោមព្រះរាជបូជនីយកិច្ចដឹកនាំដ៏ក្លៀវក្លារបស់ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ «ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ»។

ប្រទេសជាតិបានធ្លាក់ចូលក្នុងភ្នក់ភ្លើងសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏រ៉ាំរ៉ៃ និងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត ដែលបានកាប់សម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ជាង ៣លាននាក់ និងបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចស្ទើរទាំងស្រុង។

ការរំដោះជាតិនៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ បានសង្គ្រោះប្រជាជនពីរបបខ្មែរក្រហម ហើយឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ និងប្រតិបត្តិការរក្សាសន្តិភាពរបស់ អ.ស.ប. (UNTAC)។
សង្គ្រាមស៊ីវិលអូសបន្លាយជិត ៣ទសវត្សរ៍ ត្រូវបានបញ្ចប់ទាំងស្រុងនៅចុងឆ្នាំ១៩៩៨ តាមរយៈការដាក់ចេញ «នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ» ដោយសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលបានយកជីវិតធ្វើជាដើមទុន នាំមកនូវសន្តិភាពពេញលេញ និងឯកភាពជាតិជាធ្លុងមួយ ដែលជាសមិទ្ធផលប្រវត្តិសាស្ត្រមិនធ្លាប់មានក្នុងរយៈពេលជាង ៥០០ឆ្នាំចុងក្រោយ។


សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានគូសបញ្ជាក់ផងដែរថា សន្តិភាពពេញលេញដែលកម្ពុជាខិតខំកសាងអស់រយៈពេល ២៦ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ត្រូវបានគំរាមកំហែង និងប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារសង្គ្រាមនៅបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានឆក់យកជីវិត និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ព្រំដែន ហើយបច្ចុប្បន្ននៅមានប្រជាជនភៀសសឹករាប់ពាន់គ្រួសារមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានដើមវិញបាននៅឡើយ។

ជំហរកម្ពុជាលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយវិវាទ
សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ច្បាប់អន្តរជាតិមិនអាចធានាសន្តិភាពបានឡើយ ប្រសិនបើខ្វះឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ ដើម្បីឱ្យសន្តិភាពមានចីរភាព កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការគោរពអធិបតេយ្យ និងសមភាពរវាងរដ្ឋ, ការលុបបំបាត់វប្បធម៌ប្រើប្រាស់កម្លាំង និងការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិដោយស្មោះត្រង់ និងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី អនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការពហុភាគី៕


រាយការណ៍ដោយ សារព័ត៌មាន The Khmer Daily Network